Teknoloji ve internetteki gelişmelerle birlikte yaşamımıza giren kolaylıklar, bazı güçlükleri de beraberinde getirmiştir. İnternet gençlerin sosyal anlamda etkileşimde bulunabilecekleri yegâne alanlardan biri haline gelirken akran zorbalığına da yeni bir alan açmıştır.
Var olan iletişim teknolojilerini birine zarar vermek, tehdit etmek, utandırmak ya da sosyal anlamda dışlamak gibi niyetlerle kullanmak siber zorbalık olarak nitelendirilmektedir. Siber zorbalık türleri arasında biriyle görüntülü konuşma yaparken kişinin bilgisi dışında bir başkasına bu görüşmeyi izlettirme, birine incitici mesajlar gönderme, hakaret etme, kişiyi utandıracak bir görselini yayma, mail adresi ya da sosyal medya hesaplarının şifreleri ele geçirilerek hesap sahibinin erişimini engelleme gibi davranışlar yer almaktadır.
Siber zorbalığa yol açabilecek sebepler araştırıldığında internetin sağladığı anonim olma özelliğinin ergenlerin sergilemiş oldukları davranışların başkalarına ne düşündürdüğü ve hissettirdiği hakkında onların farkındalık seviyelerini düşürmeye eğilimli olduğu görülmüştür. Ayrıca, yoğun internet kullanımının siber zorbalığa maruz kalma ihtimalini de arttırdığı savunulmaktadır. Özellikle kişisel gizlilikle ilgili endişesi olmayan ve çoğu zaman çevrimiçi etkileşimde bulunan gençlerin siber zorbalığa karşı daha savunmasız olduğu, yapılan araştırmalar sonucunda tespit edilmiştir.
Psikolojik ve sosyal açıdan sıkıntı yaşayan gençlerin interneti daha yoğun kullandıkları düşünülmektedir. Saldırgan davranışların normal olduğu görüşüne sahip olan gençlerin siber zorba olma ihtimalleri de artmaktadır. Diğer yandan ebeveynle olan iletişimin de siber zorbalıkla ilişkili olduğu görülmüştür. Çalışmalar, siber zorba olan kişilerin %44’ünün ebeveynleriyle ilişkisinin zayıf olduğunu göstermiştir. Ebeveynin, ergenin çevrimiçi aktiviteleri hakkında bilgi sahibi olmadığı ve yeterince gözlemleme yapmadığı zamanlar siber zorbalıkla ilişkilidir.
Peki, siber zorbalıkla mücadele etmek için neler yapılabilir?
Siber zorbalıktan korunma yollarına geçmeden önce siber zorbalığı önlemek adına başta gençler ve ebeveynler olmak üzere okul personelini de siber zorbalığın ne olduğu ile ilgili bilgilendirmek önemlidir. Yapılan çalışmalar, ebeveynin siber zorbalığa karşı gencin yanında olmalarının hem siber zorba hem de siber zorbalığa maruz kalma açısından koruyucu bir faktör olduğu görülmektedir.
Siber zorbalığı önleme ve müdahale kapsamında gençlere empati eğitiminin verilmesi, kendilerini siber kurbanın yerine koyarak onun duygu, düşünce ve hislerini anlamaya çalışması zorba ve saldırgan davranışların azalmasına yardımcı olabildiği görülmüştür. Eğitimde ayrıca saldırgan davranışların normal karşılanmaması gerektiğinin gençlere aşılanması faydalı olabilir.
Siber zorbalıkla mücadele konusunda diğer bir yol ebeveyn ile ergen arasındaki bağı kuvvetlendirmek olmalıdır. Bu bağın güçlü olmasının müdahalede oldukça olumlu etkiler bıraktığı görülmüştür. Ebeveynlerin davranış ve gençlerle yakınlık dereceleri siber zorbalıkla mücadelede önem arz etmektedir. Yapılan bir çalışmada ebeveynleri tarafından gözlemlenen ve gençlerin ne tür çevrimiçi aktiviteler içerisinde olduğu bilinen ergenin internet kullanımının problemli olma ihtimalinin azaldığı gözlemlenmiştir
Öte yandan bakılacak olursa, teknolojinin gelişimine ebeveynler çoğu zaman uyum sağlamakta güçlük çekebilir ve çocuklarının çevrimiçi güvenliklerini nasıl sağlayacaklarını bilemeyebilirler. Bu sebeple okulların, ebeveynlerin dijital okuryazarlığını geliştirmek adına atölyeler düzenlemesi faydalı olabilir. Okul kulüplerinde siber zorbalığın tespiti, siber zorbalıkla mücadele ve önleme doğrultusunda öğrencilerle işbirliği halinde çalışmanın siber zorbalıkla mücadelede aile, akran, okul ve toplumsal düzeyde olduğu kadar çoklu bir sistem içerisinde baş etmenin çok daha etkili olacağı düşünülmektedir.
Yazar
Sudenur DEMİR
Kaynakça
Dorothy L. Espelage & Jun Sung Hong, “Cyberbullying Prevention and Intervention Efforts: Current Knowledge and Future Directions”, The Canadian Journal of Psychiatry, C. 62, S. 6 (2017): 374-380
Özgür Erdur Baker ve Fatma Kavşut, “Akran Zorbalığının Yeni Yüzü: Siber Zorbalık”, Eurasian Journal of Educational Research, C. 27 (2007): 31-42
Rebecca P. Ang, “Adolescent Cyberbullying: A Review Of Characteristics, Prevention and İntervention Strategies”, Aggression and Violent Behavior, C. 25 (2015): 35–42
Vuk Mujovic, “Legal Actions Agains Cyberbullying: What Can You Do?”, [16.03.2020].
Yazarın Diğer Yazılarınada Bakabilirsiniz
